ANW logo

Archives Network Wales

Search the collections:        Search help | Advanced search   | Browse by repository

Browse the indices: Combined(searchable) Personal names Corporate names Places Subjects

[Cymraeg]

[Home]

[New to Archives?]

[Family history]

[Admin menu]

List of repositories  |  List of collections at National Library of Wales  |  Repository home page  |  Contact details

National Library of Wales
Bebb, Ambrose, papurau (papers)

Reference code(s): GB 0210 AMBEBB

Held at: National Library of Wales

Title: Papurau Ambrose Bebb

Short Title: Bebb, Ambrose, papurau (papers)

Creation date(s): 1887-1955 (yn bennaf 1919-1955) (crynhowyd [1920au]-1958)

Level of description: Fonds

Extent: 0.010 metrau ciwbig (11 bocs)

Name of creator(s): Ambrose Bebb

CONTEXT

Administrative/Biographical history: Ganwyd yr awdur a'r hanesydd William Ambrose Bebb yng Ngoginan, Ceredigion, yn 1894. Graddiodd o Goleg Prifysgol Cymru Aberystwyth yn 1918 cyn treulio dwy flynedd arall yno yn astudio ar gyfer gradd MA. Aeth i Brifysgol Rennes yn 1920 ond symudodd i'r Sorbonne ym Mharis cyn pen ychydig wythnosau lle bu'n fyfyriwr ac yn ddarlithydd a lle daeth dan ddylanwad Charles Maurras a'r Action Fran caise , ac y daeth yn edmygydd mawr o Ffrainc a'i diwylliant. Ymunodd â staff Adran Hanes y Coleg Normal, Bangor, yn 1925, gan ddod, yn ddiweddarach, yn bennaeth yr Adran. Cyhoeddodd ei fyfyrdodau ar wareiddiad Ewrop yn y gyfrol Crwydro'r Cyfandir (1936). Daeth i adnabod Llydaw yn dda a rhoddodd adroddiadau ar ei gysylltiadau â'r mudiad cenedlaethol yn y wlad honno mewn tri llyfr a gyhoeddwyd rhwng 1929 a 1941. Ysgrifennodd gyfres o bum llyfr ar hanes Cymru, a gyhoeddwyd rhwng 1932 a 1950, ac y mae llawysgrifau'r cyfrolau hynny ymysg y papurau hyn. Yn 1924 sefydlodd y Mudiad Cymreig ar y cyd â Saunders Lewis a Griffith John Williams, mudiad a ddatblygodd yn ddiweddarach i fod yn Blaid Genedlaethol Cymru ac a ddaeth wedi hynny yn Blaid Cymru. Parhaodd i fod yn un o gefnogwyr selocaf y Blaid hyd at yr Ail Ryfel Byd ac fe safodd yn ymgeisydd drosti yn Arfon yn Etholiad Cyffredinol 1945. Tua diwedd ei oes, fodd bynnag, oerodd ei s1/4l wleidyddol a rhoddai bwyslais cynyddol ar egwyddorion Cristnogol, fel y dengys ei lyfr olaf, Yr Argyfwng , a gyhoeddwyd yn 1956, ar ôl ei farwolaeth.Priododd yn 1931 ag Eluned Pierce Roberts, Llangadfan, a bu iddynt saith o blant. Gwnaeth y teulu eu cartref yn Llwydiarth, Ffordd Ffriddoedd, Bangor Uchaf. Bu farw Ambrose Bebb yn sydyn ar 27 Ebrill 1955.

CONTENT

Scope and content/abstract: Mae'r fonds yn cynnwys gohebiaeth, 1898-1958, dyddiaduron, 1918-1954, llawysgrifau a theipysgrifau llawer o'i gyhoeddiadau llenyddol, hanesyddol, crefyddol a hunangofiannol, 1934-1955, copi o'i draethawd MA, 1920, ynghyd â nifer bychan o ddarlithoedd a phapurau amrywiol, 1937-1949. Mae rhai o'r llythyrau at Bebb, ynghyd â rhai o'i ddyddiaduron, yn taflu goleuni gwerthfawr ar gyflwr a hanes Llydaw cyn ac yn ystod yr Ail Ryfel Byd, ac i raddau llai, ar hanes cynnar Plaid Cymru
The fonds include correspondence, 1898-1958, diaries, 1918-1954, and the manuscripts and typescripts of many of his literary, historical, religious and autobiographical publications, 1934-1955, a copy of his MA thesis, 1920, together with a small number of lectures and miscellaneous papers, 1937-1949. Some of the letters addressed to Bebb, and some of his diaries, cast valuable light on Britanny before and during the Second World War and to a lesser extent on the early history of Plaid Cymru.

ACCESS AND USE

Language/scripts of material: Cymraeg, Saesneg, Ffrangeg, Llydaweg.

System of arrangement: Trefnwyd yn LlGC ar sail profiant i bedwar grŵp: papurau personol, [?1920]-1955, cyhoeddiadau, 1934-1955, papurau academaidd, 1920-1949, a phapurau amrywiol, 1937-1949.

Conditions governing access: Disgwylir i ddarllenwyr sydd am ddefnyddio papurau diweddar yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru lofnodi'r ffurflen 'Papurau modern - gwarchod data'.

Conditions governing reproduction: Amodau hawlfraint arferol.

Finding aids: Ceir copi caled o'r rhestr yn LlGC ac yn Llyfrgell y Coleg, Prifysgol Cymru Bangor.

ARCHIVAL INFORMATION

Appraisal, destruction and scheduling information: Cadwyd y cyfan o bapurau Ambrose Bebb a adneuwyd i'r Llyfrgell.

Accruals: Mae ychwanegiadau yn bosibl.

Archival history: Bu papurau Ambrose Bebb yn nwylo'r teulu ers ei farw yn 1955. Cyn eu trosglwyddo i'r Llyfrgell fe ddefnyddiwyd rhai o'r papurau gan Robin Humphreys a Robin Chapman ar gyfer eu hymchwil i'w cyfrolau ar Ambrose Bebb. Ni throsglwyddwyd pump o'r dyddiaduron a gyhoeddwyd gan Robin Humphreys, sef rhai 1920-1925, i ofal y Llyfrgell.

Immediate source of acquisition: Adneuwyd gan ferch Ambrose Bebb, Mrs Lowri Williams, Wdig, sir Benfro, Mawrth 1998, a chanddi trwy law T. Robin Chapman, Aberystwyth, Mai 2004.

ALLIED MATERIALS

Publication note: Lowri Williams, gol., Bro a Bywyd Ambrose Bebb , (Barddas, 1995), T. Robin Chapman, W. Ambrose Bebb, Cyfres Dawn Dweud , (Gwasg Prifysgol Cymru, 1997), a gweler disgrifiad cyfres PD1.

DESCRIPTION NOTES

Note: [1920au]-1958

Archivist's note: Lluniwyd gan R. Arwel Jones.
Defnyddiwyd y ffynonellau canlynol wrth lunio'r rhestr: Cydymaith i Lenyddiaeth Cymru , (Caerdydd, 1997); Bywgraffiadur Cymreig 1951-1970 , (Llundain, 1997)

Rules or conventions: Wrth lunio'r disgrifiad hwn dilynwyd canllawiau ISAD(G) Ail Argraffiad; rheolau AACR2; ac LCSH.

Date(s) of descriptions: Awst 2001.


INDEX ENTRIES
Subjects
Bebb, W. Ambrose | (William Ambrose), | 1894-1955 | Archives

Personal names
Bebb , W. Ambrose (William Ambrose) , 1894-1955

Corporate names

Places

List of repositories  |  List of collections at National Library of Wales  |  Repository home page  |  Contact details