ANW logo

Archives Network Wales

Search the collections:        Search help | Advanced search   | Browse by repository

Browse the indices: Combined(searchable) Personal names Corporate names Places Subjects

[Cymraeg]

[Home]

[New to Archives?]

[Family history]

[Admin menu]

List of repositories  |  List of collections at National Library of Wales  |  Repository home page  |  Contact details

National Library of Wales
Jones, William Owen, Lerpwl, papurau (papers)

Reference code(s): GB 0210 WOJONE

Held at: National Library of Wales

Title: Papurau William Owen Jones, Lerpwl

Short Title: Jones, William Owen, Lerpwl, papurau (papers)

Creation date(s): 1888-1936

Level of description: Fonds

Extent: 0.114 metrau ciwbig (119 cyfrol)

Name of creator(s): William Owen Jones

CONTEXT

Administrative/Biographical history: Gweinidog gydag Eglwys Bresbyteraidd Cymru oedd y Parchedig William Owen Jones, a daeth i'r amlwg pan gododd anghydfod chwerw yng Nghapel Chatham Street, Lerpwl, rhyngddo a rhai o aelodau'r Eglwys, a hynny'n arwain at sefydlu Eglwys newydd, sef Eglwys Rydd y Cymry, ar droad yr ugeinfed ganrif.
Ganwyd William Owen Jones ar 7 Ebrill 1861 ym Mhenbryn, Chwilog, Eifionydd, yn fab i ffermwr, Richard Jones, a'i wraig Ellen Hughes. Cafodd ei addysg yn ysgolion Llanystumdwy, Holt a Chlynnog, ac aeth ymlaen i Goleg y Bala, Prifysgol Gogledd Cymru, Bangor, a Choleg Sant Ioan, Caergrawnt, lle yr enillodd radd mewn Athroniaeth yn 1890. Yn yr un flwyddyn, aeth yn weinidog gyda'r Methodistiaid Calfinaidd yn Waunfawr, Sir Gaernarfon, a symudodd i Chatham Street, Lerpwl, yn 1895, lle y datblygodd yn bregethwr o fri ac yn gyfrannwr erthyglau ysgolheigaidd i gylchgronau'r cyfnod. Priododd â Cheridwen Jones yn 1900.
Yn 1899, bu anghydfod rhyngddo â rhai o'r blaenoriaid ynglyn â disgyblu aelod, ac o ganlyniad i'r drwgdeimlad a gododd yn sgîl hynny cyhuddwyd ef yn bersonol o feddwdod ac anfoesoldeb. Gwadodd y cyhuddiadau yn ei erbyn ac er iddo gynnig ymddiswyddo fe'i diarddelwyd gan ei enwad yn 1900. Teimlai llawer ei fod wedi ei drin yn anghyfiawn, ond gwrthodwyd ei ap1/4l at y Gymdeithasfa yn 1901. Aeth i gyfraith ynglyn â'r mater a bu'n llwyddiannus mewn dau achos o enllib yn 1902. Tyfodd achos Chatham Street yn cause célèbre a amlygodd argyfwng yn arweinyddiaeth Methodistiaid Cymraeg Lerpwl. Yn 1901 sefydlodd ei gefnogwyr enwad newydd, sef Eglwys Rydd y Cymry, yn Hope Street, a derbyniodd ef wahoddiad i fod yn weinidog arnynt.
Cydsyniai'r enwad newydd ag egwyddorion Cyfundeb Eglwys Bresbyteraidd Cymru ond ymwrthododd â'r hyn a welai fel diffyg democratiaeth yr Hen Gorff. Erbyn 1904 yr oedd saith eglwys, pedwar capel a naw ysgol Sul wedi eu sefydlu ar hyd Glannau Merswy, ac fe gynyddodd yr aelodaeth o 450 i hyd at yn agos i 2,000. 'Roedd y bardd David Emrys James ('Dewi Emrys', 1881-1952) yn un o'r pedwar gweinidog. Symudodd W. O. Jones i Gapel Canning Street, ac ef oedd cychwynnydd a golygydd y cyfnodolyn Llais Rhyddid , a ymddangosodd yn fisol rhwng 1902 a 1912, ac yn chwarterol rhwng 1912 a 1920. Serch hynny, ni pherthynai i'r Eglwys Rydd unrhyw neilltuolrwydd diwinyddol, a byrhoedlog fu ei llwyddiant i ddenu aelodau newydd. Bychan o argraff a wnaeth yng Nghymru, ac yn 1920 daeth yn rhan o Gwrdd Chwarterol Annibynwyr Lerpwl, Manceinion a'r Cylch. Parhaodd W. O. Jones i fod yn weinidog yn Canning Street hyd at ei farwolaeth ar 14 Mai 1937.

CONTENT

Scope and content/abstract: Casgliad o gyfrolau yn llaw y Parchedig William Owen Jones, 1861-1937, gweinidog eglwys Methodistiaid Calfinaidd, Chatham Street, ac wedi hynny Eglwys Rydd y Cymry, yn Lerpwl, gan gynnwys pregethau a nodiadau, anerchiadau, dyddiaduron a thoriadau o'r wasg.
The fonds comprise a collection of volumes in the hand of the Rev. William Owen Jones, 1861-1937, the minister of Chatham Street Calvinistic Methodist church, and later the Welsh Free Church, Liverpool, including sermons and notes, addresses, diaries and press cuttings.

ACCESS AND USE

Language/scripts of material: Cymraeg , Saesneg

System of arrangement: Trefnwyd yn LLGC, ar sail trefniant W. O. Jones, yn gyfresi fel a ganlyn: dyddiaduron, 1898-1931; toriadau o'r wasg, 1888-1901; pregethau, 1907-1935; nodiadau a rhestri pregethau, 1880-1936; gweddïau ac anerchiadau, 1911-1930. Cadwyd y rhifau cyfresi a roddwyd gan W. O. Jones.

Conditions governing access: Disgwylir i ddarllenwyr sydd am ddefnyddio papurau diweddar yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru lofnodi'r ffurflen 'Papurau modern - gwarchod data'.

Conditions governing reproduction: Amodau hawlfraint arferol

Finding aids: Ceir copi caled o'r catalog yn LlGC.

ARCHIVAL INFORMATION

Accruals: Ni ddisgwylir ychwanegiadau

Archival history: Wedi marwolaeth y Parchedig W. O. Jones yn 1937, daeth ei bapurau i ofal y Parchedig William Albert Lewis (1871-1950), a gydweithiodd yn agos gydag ef yn Lerpwl, ac a ordeiniwyd yn weinidog yn Eglwys Rydd y Cymry yn 1906.

Immediate source of acquisition: Rhodd gan y Parchedig William Albert Lewis, Mehefin, 1947

ALLIED MATERIALS

Related material: Ceir rhagor o ddeunydd ynghylch Eglwys Bresbyteraidd Cymru yn Lerpwl, ac yn arbennig Capel Chatham Street, yn yr archifau canlynol: LLGC CMA C10/3-4 ('Cofnodau Cyfarfod Misol y Methodistiaid Calfinaidd yn Liverpool', 1898-1905); LLGC CMA 18165-6 (Griffith Ellis, Bootle); a Gaianydd Papers 35-40, ym Mhrifysgol Cymru, Bangor

DESCRIPTION NOTES

Archivist's note: Lluniwyd gan David Moore.
Defnyddiwyd y ffynonellau canlynol wrth lunio'r rhestr: Y Brython , 27 Mai 1937; Jones, R. Tudur, Ffydd ac argyfwng cenedl: hanes crefydd yng Nghymru 1890-1914 (Swansea, 1981) 1 `Prysurdeb a phryder'; Jones, W. O., Achos Chatham Street: y prawf a'r dyfarniad (Liverpool, 1901); idem, Pwlpud Hope Hall (Liverpool, 1902); Y Bywgraffiadur Cymreig hyd 1940 (London, 1953); The Dictionary of Welsh Biograph y down to 1940 (London, 1959).

Rules or conventions: Wrth lunio y disgrifiad hwn dilynwyd canllawiau LLGC a seiliwyd ar ISAD(G) Ail Argraffiad; AACR2; ac LCSH.

Date(s) of descriptions: Rhagfyr 2001.


INDEX ENTRIES
Subjects
Calvinistic Methodists | England | Liverpool
Jones, William Owen, | 1861-1937 | Archives

Personal names
Jones , William Owen , 1861-1937

Corporate names
Free Church of the Welsh (Liverpool)
Welsh Calvinistic Methodist Church

Places

List of repositories  |  List of collections at National Library of Wales  |  Repository home page  |  Contact details