ANW logo

Archives Network Wales

Search the collections:        Search help | Advanced search   | Browse by repository

Browse the indices: Combined(searchable) Personal names Corporate names Places Subjects

[Cymraeg]

[Home]

[New to Archives?]

[Family history]

[Admin menu]

List of repositories  |  List of collections at National Library of Wales  |  Repository home page  |  Contact details

National Library of Wales
Nicholas, W. Rhys, Parch., papurau (papers)

Reference code(s): GB 0210 RHYNIS

Held at: National Library of Wales

Title: Papurau'r Parch. W. Rhys Nicholas

Short Title: Nicholas, W. Rhys, Parch., papurau (papers)

Creation date(s): [1864]-[1999]

Level of description: Fonds

Extent: 0.321 metrau ciwbig (28 bocs) a dwy waled

Name of creator(s): W. Rhys Nicholas

CONTEXT

Administrative/Biographical history: Yr oedd William Rhys Nicholas (1914-1996) yn fardd, emynydd a golygydd.
Fe'i ganwyd ar 23 Mehefin 1914 yn fab i William a Sarah Nicholas yn Nhegryn, Llanfyrnach, Sir Benfro. Yr oedd ei dad yn gefnder i'r bardd a'r pregethwr T. E. Nicholas. Bu'n fyfyriwr yng Ngholeg y Brifysgol, Abertawe, lle bu'n Llywydd Undeb y Myfyrwyr, 1941-1942, gan raddio yn y Gymraeg, ac yna dilynodd gwrs BD yng Ngholeg Presbyteraidd Caerfyrddin. Am gyfnod bu'n ysgrifennydd cynorthwyol i'r Parchedig Curig Davies yn Llyfrfa'r Annibynwyr yn Abertawe. Priododd Elizabeth Dilys Evans yn 1946. Bu'n weinidog gyda'r Annibynwyr yng Nghapel y Bryn, Llanelli, 1947-1952, Horeb a Bwlchygroes, Llandysul, 1952-1965, a Thabernacl, Porth-cawl, 1965-1983.
Bu'n gwasanaethu am dros ddeng mlynedd fel ysgrifennydd i Bwyllgor Golygyddol Y Caniedydd. Bu'n gyd-olygydd Y Genhinen , 1964-1980, yn olygydd Cyfansoddiadau a Beirniadaethau yr Eisteddfod Genedlaethol yn y De, 1978-1988, ac yn Dderwydd Gweinyddol a Chymrawd yr Eisteddfod Genedlaethol. Ysgrifennodd nifer o gerddi i blant ac fe'u defnyddiwyd yn ddarnau gosod yn Eisteddfod Genedlaethol yr Urdd ar sawl achlysur a hefyd ef a fu'n gyfrifol am eiriau emyn Ysgol y Preseli. Yn 1978 urddwyd y Parch. W. Rhys Nicholas yn Gymrodor gan Goleg y Brifysgol, Abertawe. Fe'i anrhydeddwyd yn Llywydd Undeb yr Annibynwyr am y cyfnod 1982-1983. Bu farw yn ei gartref ym Mhorth-cawl ar 2 Hydref 1996.

CONTENT

Scope and content/abstract: Mae'r grŵp cyntaf (1-185) o bapurau'r Parch. W. Rhys Nicholas, [1864]-1996, a dderbyniwyd yn 1996, yn cynnwys llythyrau personol ac eraill yn ymwneud â'i waith fel golygydd; ei gyfansoddiadau megis emynau, yn arbennig ei emyn enwog 'Pantyfedwen'; ei waith ymchwil ar gyfer cyhoeddiadau; anerchiadau; papurau bywgraffyddol; papurau unigolion eraill; a deunydd printiedig.
Mae'r papurau ychwanegol (186), 1914-[1998], a dderbyniwyd yn Ionawr a Medi 2002, yn cynnwys papurau personol y Parch. W. Rhys Nicholas gan gynnwys tystysgrifau amrywiol a dderbyniodd; llythyr, 1952, yn ei wahodd i fod yn weinidog ar eglwysi Horeb a Bwlchygroes, Llandysul; ynghyd â phapurau a gasglwyd gan y rhoddwr ar ôl marwolaeth ei ewythr. Ymhlith rhodd 2008 (187) mae teyrngedau i W. Rhys Nicholas o'r wasg gan gynnwys teyrnged Derwyn Morris Jones a gyhoeddwyd ym mhapur bro Yr Hogwr, Rhagfyr 1996 (yn seiliedig ar yr hyn a draddodwyd ganddo yn yr angladd); taflen y gwasanaeth angladd, 2 Hydref 1996, a'r gwasanaeth coffa, 23 Tachwedd [1996]; ac adroddiad am ddadorchuddio cofeb iddo yng Nghapel y Tabernacl, Porth-cawl, 1997.
The first group of Rev. W. Rhys Nicholas papers, [1864]-1996, which were donated in 1996 (1-185), and are not described here, comprise personal letters and other letters relating to his work as editor; his compositions such as his hymns, especially his famous hymn 'Pantyfedwen'; his research work for publications; addresses; biographical papers; papers of other individuals; and printed material. The additional papers, 1914-[1988], received January and September 2002 (186), comprise personal papers of the Rev. W. Rhys Nicholas including various certificates presented to him; a letter, 1952, inviting him to be minister of Horeb and Bwlchygroes, Llandysul; together with papers collected by the donor after his uncle's death. There are tributes to W. Rhys Nicholas among the papers received in 2008 (187) among the papers received in 2008 including a tribute by Derwyn Morris Jones published in Yr Hogwr (community paper), December 1996 (based on what he said in the funeral service); funeral service card, 2 October 1996 and the memorial service, 23 November [1996]; and a report of the unveiling of a memorial to him at Tabernacl Church, Porth-cawl, 1997.

ACCESS AND USE

Language/scripts of material: Cymraeg , Saesneg , Sbaeneg

System of arrangement: Trefnwyd yn ôl dyddiad derbyn.

Conditions governing access: Disgwylir i ddarllenwyr sydd am ddefnyddio papurau diweddar yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru lofnodi'r ffurflen 'Papurau modern - gwarchod data'.

Conditions governing reproduction: Mae'r hawlfraint yng ngweithiau'r Parch. W. Rhys Nicholas yn eiddo i Richard E. Huws a'r gweddill yn berchen i awduron y gweithiau.

Finding aids: Mae copi caled o'r rhestr (rhodd 1996) yn LlGC, Mân Restri a Chrynodebau, 1997, tt. 73-80, a cheir copi caled o rodd 2002 yn LlGC.

ARCHIVAL INFORMATION

Accruals: Mae ychwanegiadau yn debygol.

Archival history:

Immediate source of acquisition: Rhodd gan Mr Richard E. Huws, Aberystwyth, 1996, nai'r Parchedig W. Rhys Nicholas, ym mis Tachwedd 1996, Ionawr a Medi 2002 ac yn 2008.

ALLIED MATERIALS

DESCRIPTION NOTES

Note: Mae'r dyddiad creu olaf yn hwyrach na dyddiad marwolaeth y Parch. W. Rhys Nicholas oherwydd ceir copi o Rhown foliant i'r goruchaf Dduw a gyhoeddwyd yn 1999 ymhlith y papurau a grynhowyd gan y rhoddwr.

Archivist's note: Lluniwyd y disgrifiad gan Ann Francis Evans.
Defnyddiwyd y ffynonellau canlynol wrth lunio'r disgrifiad hwn: Rees, Ifor, 'W. Rhys Nicholas: cyfaill o fardd ac emynydd', Barddas , 236/237 (1997); Ysgrifau Coffa 1996 (Llyfrgell Genedlaethol Cymru, 1997); Cydymaith i Lenyddiaeth Cymru , gol. Meic Stephens (Caerdydd, 1997).

Rules or conventions: Wrth lunio y disgrifiad hwn dilynwyd canllawiau LLGC a seiliwyd ar ISAD(G) Ail Argraffiad; rheolau AACR2; ac LCSH.

Date(s) of descriptions: Ionawr 2003 ac Awst 2009.


INDEX ENTRIES
Subjects
Hymn writers | Wales | 20th century | Archives
Nicholas, W. Rhys | Archives
Poets, Welsh language | 20th century
Poets, Welsh language | Wales | Archives
Welsh literature | 20th century

Personal names
Nicholas , W. Rhys

Corporate names

Places

List of repositories  |  List of collections at National Library of Wales  |  Repository home page  |  Contact details