ANW logo

Archives Network Wales

Search the collections:        Search help | Advanced search   | Browse by repository

Browse the indices: Combined(searchable) Personal names Corporate names Places Subjects

[Cymraeg]

[Home]

[New to Archives?]

[Family history]

[Admin menu]

List of repositories  |  List of collections at National Library of Wales  |  Repository home page  |  Contact details

National Library of Wales
Williams, John Ellis, papurau (papers)

Reference code(s): GB 0210 JELWIL

Held at: National Library of Wales

Title: Papurau John Ellis Williams

Short Title: Williams, John Ellis, papurau (papers)

Creation date(s): 1912, 1918-1975

Level of description: Fonds

Extent: 0.161 metrau ciwbig (6 bocs, 3 cyfrol fawr)

Name of creator(s): John Ellis Williams

CONTEXT

Administrative/Biographical history: Dramodydd, nofelydd, ysgrifwr ac awdur straeon byrion a straeon plant oedd John Ellis Williams. Cafodd ei eni ym Mhenmachno, Sir Gaernarfon ar Ebrill 19, 1901. Enillodd ysgoloriaeth i Ysgol Sir Llanrwst yn 1912 cyn mynd yn athro ym Mhenmachno a Phenmaenrhos. Mynychodd Goleg Normal Bangor rhwng 1919 ag 1921. Bu'n athro ym Manceinion, Blaenau Ffestiniog a Llanfrothen cyn gorffen ei yrfa yn brifathro Ysgol Gynradd Glanypwll, Blaenau Ffestiniog. Ymddeolodd yn 1961 gan symud i fyw yn Llanbedr, Meirionnydd ac yna i Gaerwen, Môn. Bu yn y fyddin rhwng 1940 a 1946.
Bu'n golofnydd i'r Herald Cymraeg , 1946-1975, ac i'r South Caernarvon & Merioneth Leader (Yr Arweinydd) , 1947-1953. Bu hefyd yn ysgrifennu ysgrifau i'r Darian , Y Faner , Y Brython , Y Ddraig Goch , Y Glo ch , Cymru a Cymru'r Plant . Bu'n olygydd Y Rhedegydd yn ystod y blynyddoedd 1950-1951. Ysgrifennodd hefyd nifer o nofelau a gweithiau eraill, yn cynnwys y gyfrol Tri Dramâydd Cyfoes .
Ysgrifennodd nifer fawr o ddramâu, a throsi nifer eraill o'r Saesneg. Ymysg ei ddramâu enwocaf y mae Taith y Pererin , Y Ffon Dafl , Ceidwad y Porth , Y Pwyllgorddyn , Y Llaw Gudd a Porth Ewyn . Bu hefyd yn ysgrifennu dramâu ar gyfer darllediadau radio, yn eu mysg y trosiad 'Dychweledigion', a'r cyfresi, 'Llwybrau Cam' a 'Drwy Ddŵr a Thân'. Yn ogystal ag ennill nifer o gystadlaethau mewn Eisteddfodau ledled Cymru roedd yn feirniad cystadlaethau drama mewn Eisteddfodau a Gwyliau Drama. Ysgrifennodd a chyfarwyddodd y llun llafar cyntaf yn y Gymraeg yn 1935, Y Chwarelwr . Ef hefyd oedd awdur y ddrama hir Gymraeg gyntaf i ymddangos ar deledu o stiwdio drama deledu Caerdydd, Y Gymwynas Olaf ; a'i gyfaddasiad ef oedd y ddrama hir Saesneg gyntaf o'r un stiwdio, Jinny Morgan . Cyhoeddwyd ei hunangofiant, Inc yn fy Ngwaed , yn 1963. Ymddangosodd hefyd ar y teledu a bu'n gadeirydd y rhaglen 'Garddio'.
Priododd ei wraig Cadi yn Medi 1922. Cawsant ddwy ferch, Haf a Men. Yn ystod plentyndod Haf yr ysgrifennwyd y straeon plant Haf a'i Ffrindiau . Roedd yn aelod o'r Seiri Rhyddion yng Nghyfrinfa'r Moelwyn. Yn 1962 cafodd radd MA er anrhydedd gan Brifysgol Cymru ac yna MBE yn rhestr Nadolig Anrhydeddau'r Frenhines yr un flwyddyn. Bu farw ar 7 Ionawr, 1975.

CONTENT

Scope and content/abstract: Llyfrau lloffion o doriadau papur newydd o golofnau ac ysgrifau John Ellis Williams, 1918-1975. Mae'r llyfrau lloffion hefyd yn cynnwys toriadau papur newydd eraill ynglŷn â'i gyfansoddiadau, gohebiaeth, rhaglenni cystadlaethau a gwyliau dramâu, ffotograffau a lluniau, a rhaglenni cyfarfodydd Seiri Rhyddion lleol, 1912-1974. Ceir hefyd ddrafftiau o ddwy gyfrol anghyhoeddedig, 1936 a [1973], a llun o Ellis Humphrey Evans ('Hedd Wyn'), a chopi o Cofarwydd , R. Silyn Roberts, 1930.
Scrapbooks containing newspaper cuttings from the columns and articles of John Ellis Williams, 1918-1975. The scrapbooks also contain other newspaper cuttings relating to his compositions, correspondence, programmes of drama competitions and festivals, photographs and pictures, and programmes of local Freemasons' meetings, 1912-1974. Drafts of two unpublished volumes, 1936 a [1973], a photograph of Hedd Wyn and a copy of R. Silyn Roberts, Cofarwydd, 1930.

ACCESS AND USE

Language/scripts of material: Cymraeg, Saesneg

System of arrangement: Trefnwyd y fonds yn LLGC yn chwe chyfres a thair ffeil. Trefnwyd y cyfresi yn ôl pwnc: Toriadau amrywiol, 'Taith y Pererin', Yr Herald Cymraeg , The Leader , Y Rhedegydd , a drafftiau o weithiau gwreiddiol. Trefnwyd y tair ffeil yn gronolegol.

Conditions governing access: Disgwylir i ddarllenwyr sydd am ddefnyddio papurau diweddar yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru lofnodi'r ffurflen 'Papurau modern - gwarchod data'.

Conditions governing reproduction: Amodau hawlfraint arferol.

Finding aids: Ceir copi caled o'r rhestr yn LlGC.

ARCHIVAL INFORMATION

Appraisal, destruction and scheduling information: Cadwyd holl bapurau John Ellis Williams a roddwyd i'r Llyfrgell.

Accruals: Ni ddisgwylir ychwanegiadau.

Archival history:

Immediate source of acquisition: Derbyniwyd y rhan fwyaf o bapurau John Ellis Williams yn gymynrodd trwy law ei weddw Mrs. J. Ellis Williams yng Ngorffennaf 1975. Adneuwyd 'Byd y Ddrama' (6/2) gan Mrs. J. Ellis Williams ym Medi 1976.

ALLIED MATERIALS

Related material: Ceir sgriptiau gan John Ellis Williams yn LLGC, Archif BBC (Cymru/Wales).

DESCRIPTION NOTES

Note: Crëwyd y teitl ar sail cynnwys yr archif. Dyfalwyd y dyddiad crynhoi cynharaf ar sail cynnwys yr archif.

Archivist's note: Lluniwyd gan Hywel Gwynn Williams.
Defnyddiwyd y ffynonellau canlynol wrth lunio'r rhestr: M. Evans, gol., Gŵr wrth Grefft: Cyfrol Deyrnged i J. Ellis Williams (Aberystwyth, 1974); M. a G. Jones, Dewiniaid Difyr: Llenorion Plant Cymru Hyd Tua 1950 (Llandysul, 1983); Cydymaith i Lenyddiaeth Cymru (Caerdydd, 1997).

Rules or conventions: Wrth lunio y disgrifiad hwn dilynwyd canllawiau LlGC a seiliwyd ar ISAD(G) Ail Argraffiad; rheolau AACR2; ac LCSH.

Date(s) of descriptions: Hydref 2003


INDEX ENTRIES
Subjects
Children's stories, Welsh | 20th century
Welsh drama | 20th century
Williams, John Ellis, | 1901-1975 | Archives

Personal names
Williams , John Ellis , 1901-1975

Corporate names

Places

List of repositories  |  List of collections at National Library of Wales  |  Repository home page  |  Contact details