ANW logo

Archives Network Wales

Search the collections:        Search help | Advanced search   | Browse by repository

Browse the indices: Combined(searchable) Personal names Corporate names Places Subjects

[Cymraeg]

[Home]

[New to Archives?]

[Family history]

[Admin menu]

List of repositories  |  List of collections at National Library of Wales  |  Repository home page  |  Contact details

National Library of Wales
Amanwy, papurau (papers)

Reference code(s): GB 0210 AMANWY

Held at: National Library of Wales

Title: Papurau Amanwy

Short Title: Amanwy, papurau (papers)

Creation date(s): 1909-1975

Level of description: Fonds

Extent: 0.029 metrau ciwbig (3 bocs)

Name of creator(s): David Rees Griffiths, 1882-1953, 'Amanwy'

CONTEXT

Administrative/Biographical history: Roedd 'Amanwy', sef David Rees Griffiths (1882-1953) o'r Betws, Rhydaman, sir Gaerfyrddin, yn fardd, yn awdur ac yn ddarlledwr. Cafodd ei eni yn y Betws ar 6 Tachwedd 1882, ac roedd yn frawd hŷn i James Griffiths (1897-1975), yr AS dros Lanelli ac Ysgrifennydd Gwladol Cymru. Gadawodd yr ysgol yn 12 mlwydd oed, a bu'n gweithio ym Mhantyffynnon a gweithfeydd glo eraill yn ardal Rhydaman. Oherwydd salwch, gadawodd y gwaith glo yn 1927, a chymryd swydd gofalwr Ysgol y Sir yn Rhydaman. Yn 1907, wrth wella ar ôl damwain ddifrifol yn y pwll, dechreuodd ymddiddori mewn llenyddiaeth, yn enwedig gwaith John Milton a Thomas Hardy. Dechreuodd ysgrifennu a chystadlu mewn eisteddfodau lleol a'r genedlaethol, gan ennill i gyd tua 80 cadair a sawl coron. Bu hefyd yn feirniad eisteddfodol cyson. Cyfrannodd golofnau cyson i'r Amman Valley Chronicle a Y Cymro ac ysgrifennodd hefyd i adran Radio y BBC, a bu ef ei hun yn ddarlledwr. Tua'r flwyddyn 1950 ymddangosodd yn David, ffilm a seiliwyd ar ei fywyd. Cyhoeddwyd casgliad o waith Amanwy dan y teitl Ambell Gainc (Rhydaman, 1919), ac ef oedd golygydd O lwch y lofa (Rhydaman, 1924), sef casgliad o waith chwech o lowyr sir Gaerfyrddin. Cyhoeddwyd cyfrol bellach, Caneuon Amanwy (Llandysul, 1956) ar ôl ei farw. Roedd gan Amanwy bedwar o blant o'i ddwy briodas; Gwilym, Ieuan, Menna a Mallt. Bu farw yn Ysbyty Middlesex, Llundain, ar 27 Rhagfyr 1953 a'i gladdu yng Nghapel Gellimanwydd. Rhydaman.`

CONTENT

Scope and content/abstract: Papurau llenyddol Amanwy, yn cynnwys cerddi, caneuon a gweithiau mewn amryw ffurf, 1909-1953, yn enwedig pryddestau, 1909-1953, telynegion, 1910-1946, a sonedau, 1929-[1953]; rhyddiaith, 1924-1949, sy'n cynnwys darlithoedd, anerchiadau, storiâu byrion a nodiadau; sgriptiau radio,1942-1953; deunydd printiedig yn cynnwys emynau gan Amanwy a gweithiau ganddo ef ac eraill, 1919-1953; torion o'r wasg,1919-1945; a llythyrau,1950-1975. Gweler hefyd Trefniant = Literary papers of Amanwy, comprising poems, songs and other works of various forms, 1909-1953, notably pryddestau, 1909-1953, lyrics, 1910-1946, and sonnets, 1929-[1953]; prose works, 1924-1949, which include lectures, addresses, short stories and notes; radio scripts, 1942-1953; printed materials including hymns by Amanwy and works by him and others, 1919-1953; newspaper cuttings, 1919-1954; and letters, 1950-1975. See also Arrangement.

ACCESS AND USE

Language/scripts of material: Cymraeg, ambell eitem yn Saesneg.

System of arrangement: Trefnwyd fel a ganlyn: pryddestau; pryddestau; telynegion; sonedau, caneuon coffa; darnau adrodd; emynau a charolau; achlysuron arbennig; penillion i'r delyn a thribannau; baledi a dychan; llythyrau; ryddiaith; sgriptiau radio; deunydd printiedig, torion o'r wasg; ac amrywiol.

Conditions governing access: Disgwylir i ddarllenwyr sydd am ddefnyddio papurau diweddar yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru lofnodi'r ffurflen 'Papurau modern - gwarchod data'.

Conditions governing reproduction: Amodau hawlfraint arferol

Finding aids: Mae copi caled o'r catalog, 'Papurau Amanwy', ar gael yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru. Ceir mynediad i'r catalog ar lein.

Detailed catalogue

ARCHIVAL INFORMATION

Appraisal, destruction and scheduling information: Cadwyd yr holl gofnodion a gyflwynwyd i Lyfrgell Genedlaethol Cymru.

Accruals: Ni ddisgwylir ychwanegiadau

Archival history:

Immediate source of acquisition: Rhodd gan ei ferch, Miss Menna Griffiths, Rhydaman, 1972.

ALLIED MATERIALS

Publication note: Walters, Huw, Canu'r Pwll a'r Pulpud - Portread o'r Diwylliant Barddol Cymraeg yn Nyffryn Aman (Abertawe, 1987); Walters, Huw, 'Yng Nghwmni'r Cerddetwr', yn Hywel Teifi Edwards (gol.), Cwm Aman(Llandysul, 1996), tt. 131-172.

DESCRIPTION NOTES

Note: Crëwyd y teitl ar sail cynnwys yr archif.

Archivist's note: Lluniwyd gan Rhys Jones i brosiect ANW. Defnyddiwyd y ffynonellau canlynol wrth lunio'r rhestr: LlGC, Rhestr o Bapurau Amanwy; Gomer M. Roberts Caneuon Amanwy (Llandysul, 1956); Dictionary of Welsh Biography, 1941-1970 (Llundain, 2001).

Rules or conventions: Wrth lunio y disgrifiad hwn dilynwyd canllawiau LlGC a seiliwyd ar ISAD(G) Ail Argraffiad; rheolau AACR2; ac LCSH.

Date(s) of descriptions: Medi 2003


INDEX ENTRIES
Subjects
Amanwy, | 1882-1953 | Archives
Printed ephemera | Wales
Radio scripts, Welsh
Welsh literature | 20th century
Welsh poetry | 20th century

Personal names
Amanwy , 1882-1953

Corporate names

Places
Ammanford (Wales)
Betws (Carmarthenshire, Wales)

List of repositories  |  List of collections at National Library of Wales  |  Repository home page  |  Contact details